Urban Resilience



ผังยุทธศาสตร์เมืองพร้อมรับปรับตัว

29/01/2026

เพื่อรองรับความท้าทายทางสังคมและพร้อมรับปรับตัวกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การออกแบบวางแผนที่รอบรับการเปลี่ยนแปลงในอนาคต การมองภาพอนาคต การมองภาพอนาคต (foresight technique) เป็นวิธีการคาดการณ์อนาคตในระยะยาว ซึ่งยังเป็นกระบวนการใหม่ในศาสตร์การวางแผนพัฒนาและฟื้นฟูเมือง การมองอนาคต (foresight) คือกระบวนการคาดการณ์ในอนาคตอย่างเป็นระบบ การมองอนาคตไม่ใช่การพยากรณ์ (forecast) และไม่ใช่การทำนาย (prediction) ที่สันนิษฐานสถานการณ์ในอนาคตเพียงรูปแบบและทางเลือกเดียว แต่เป็นการคาดการณ์ (foresight) ที่บรรยายสภาพและสถานการณ์ในอนาคตที่อาจเกิดขึ้นได้หลายภาพ (plausible) (มิ่งสรรพ์และอภิวัฒน์, 2557) การมองอนาคตจึงเป็นวิธีการหนึ่งที่เริ่มนิยมใช้ในการคาดการณ์เกี่ยวกับอนาคต เพื่อวางแผนยุทธศาสตร์ทั้งในระดับองค์กรและระดับประเทศ ดังมีกรณีศึกษาขององค์กรระดับนานาชาติ ประเทศ บริษัทชั้นนำระดับโลก ที่เลือกบุกเบิกใช้วิธีการนี้เพื่อการวางแผนยุทธศาสตร์ระยะยาว การมองภาพอนาคตเป็นเครื่องมือสำหรับการวางแผนที่มีความแตกต่างจากแนวคิดและวิธีการที่เป็นเครื่องช่วยตัดสินใจอื่นตรงที่เน้นการวิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงของปัจจัยผลักดันหรือปัจจัยขับเคลื่อน (drivers) ปัจจัยหน่วง (barriers) และความไม่แน่นอนที่ไม่สามารถควบคุมได้ (uncertainties) เพื่อสร้างภาพอนาคต (scenarios) ที่เปรียบเสมือนกรอบเนื้อหาการเปลี่ยนแปลงในอนาคตระยะยาว มากกว่าการวางแผนเพียงเพื่อแก้ปัญหาและสนองตามนโยบายของรัฐบาล โดยเน้นการวิเคราะห์ปัจจัยศักยภาพที่มีความแน่นอนสูงเป็นหลัก  ข้อสมมุติพื้นฐานของการมองอนาคตคือมนุษย์มีข้อมูลและความรู้เกี่ยวกับอดีต แต่ต้องตัดสินใจเกี่ยวกับอนาคต ซึ่งกำหนดโดยการตัดสินใจในปัจจุบัน การคาดการณ์อนาคตซึ่งเป็นกระบวนการที่พยายามเข้าใจกับภาพอนาคตที่อาจเกิดขึ้นก่อนที่จะตัดสินใจดำเนินการสิ่งใดต่อไป จึงมิได้เป็นการทำความเข้าใจเกี่ยวกับอดีตเท่านั้น แต่เป็นการทำความเข้าใจกับทางเลือกในอนาคตที่มีผลต่อการตัดสินใจในปัจจุบันด้วย ประวัติศาสตร์จากอนาคตจึงสำคัญเท่ากับประวัติศาสตร์จากอดีต ด้วยเหตุนี้ เป้าหมายในการคาดการณ์จึงเป็นการตัดสินใจโดยความรู้และภูมิปัญญาที่มีอยู่ในปัจจุบันจากมุมมองทั้งจากอดีตและอนาคตร่วมกัน และเนื่องจากการคาดการณ์มีความแตกต่างจากการทำนายที่สันนิษฐานอนาคตเพียงรูปแบบเดียว ตรงที่คำนึงถึงทางเลือกของอนาคต ทั้งอนาคตที่มีโอกาสเกิดขึ้นได้ (possible) อนาคตที่อาจเกิดขึ้น (plausible) อนาคตที่น่าจะเกิดขึ้น […]

ออกแบบเมืองให้พร้อมตั้งรับ คนได้ปรับตัว

19/01/2026

ร่วมออกแบบและพัฒนาเมืองให้พร้อมรับปรับตัวกับการเปลี่ยนแปลงที่กำลังจะเกิดขึ้น ในโลกที่เมืองต้องเผชิญกับความไม่แน่นอนรอบด้าน ทั้งภัยพิบัติที่เกิดบ่อยและรุนแรงขึ้น ความเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจและสังคม รวมถึงผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ The Urbanis ชวนตั้งคำถามสำคัญ ปัจจุบันไม่ใช่เพียง “เมืองจะรับมือกับวิกฤตได้หรือไม่” แต่คือ “เมืองจะปรับตัวและเติบโตต่อไปอย่างไรท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงเหล่านี้” แนวคิด เมืองพร้อมรับปรับตัว (Urban Resilience) จึงกลายเป็นกรอบคิดสำคัญในการออกแบบและพัฒนาเมืองยุคใหม่ ที่ไม่เพียงมุ่งฟื้นฟูเมืองหลังวิกฤต แต่ยังเน้นการเสริมสร้างความสามารถในการปรับตัว เรียนรู้ และเปลี่ยนแปลง เพื่อรับมือกับความท้าทายในระยะยาวอย่างยั่งยืน เมืองพร้อมรับปรับตัว (Urban Resilience) คือเมืองที่มีความสามรถในการรับมือ ปรับตัว เติบโตไปพร้อมกับการเปลี่ยนแปลงได้ ไม่ว่าจะเผชิญกับปัญหาเรื้อรัง (chronic stress) หรือปัญหาเฉียบพลัน (acute shock) การเปลี่ยนแปลงที่ว่านี้ อาจจะเป็นการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพ เศรษฐกิจสังคม และโดยเฉพาะอย่างยิ่งการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ (climate change) 3 ระยะเมืองพร้อมรับปรับตัวเพื่อเปลี่ยนแปลง การฟื้นคืนสภาพ (recovery) เป็นระยะการตอบสนองต่อเหตุการณ์วิกฤต ให้กลับสู่สภาวะเดิมหลังจากเกิดเหตุการณ์วิกฤต เช่น การช่วยเหลือฉุกเฉิน การซ่อมแซมโครงสร้างพื้นฐาน ทั้งนี้การฟื้นคืนสภาพไม่เพียงแค่การจัดการเหตุฉุกเฉิน แต่ยังสามารถนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงในระยะยาว เพื่อเสริมสร้างความยืดหยุ่นและป้องกันผลกระทบในอนาคต   การปรับตัว (adaptation) เป็นระยะของการปรับเปลี่ยนวิธีการหรือกลยุทธ์ในการดำเนินการ […]